Osmanlı’da, devletin son yıllarında görülen iktisadi durgunluk, dini, kültürel yargılar bankacılığın gelişimini geciktirdi.
Dünyada olduğu gibi Osmanlı’da da bankacılık, sarraflarla başladı. Sarraflar temel kredi kaynağı haline geldi. Galata’da toplanan ve çoğunlukla azınlıklardan oluşan Galata sarrafları, change, teminat mektubu verme, borç senedi iskonto etme ve borç verme işleri yaptılar. Osmanlı devleti bu “sarraf-banker”lerden sık sık borç aldı.
Osmanlı’da ilk banka 1847 de iki banker tarafından kurulan “Bank de Constantinapol” dür. Bu banka beş yıl sonra iflâs etmiştir. 1856 da İngilizler tarafından “Bank Osmani” kuruldu. Fransızlar 1863 de bu bankanın sermayesine katkıda bulundular. Böylece bankanın ismi de değişti ve “Bank-ı Osmani Şahane” adını alarak banknot basma yetkisi verildi. (ilerki yıllarda Osmanlı Bankası denilmiş, 2001 de kapanmıştır) Bank-ı Osmani Şahane’nin banknot basma ve çıkarma yetkisi, “T.C. Merkez Bankası” nın faaliyete geçmesiyle sona ermiştir.
Osmanlı’da ilk kurulan milli bankalar tek şubeliydi. Tarımsal kredi vermek için 1863 de Midhat Paşa tarafından kurulmuş olan “Memleket Sandıkları” 1887 de adı “Menafi Sandıkları” olarak değiştirildi (daha sonra Türkiye Ziraat Bankası), 1913 de “İslâm ve Ticaret Bankası” 1917 de “Manisa Bağcılar Bankası” kuruldu.
1916 da “İtibar-ı Milli Bankası” kurulmuş ve daha sonra 1927 de “Türkiye İş Bankası”yla birleşmiştir.
Cumhuriyetin ilk dönemlerinde milli ekonominin kurulabilmesi için, bankacılığın gelişmesi gerektiği düşünülüyordu. “Türkiye İş Bankası” ve “Emlak Eytam Bankası” (Emlak bankası) bu safhada kuruldu. “T.C. Merkez Bankası” da 1931 de faaliyete geçti (Kuruluş; 11.6.1930) .
Cumhuriyet’in ileri yıllarında özel kanunlarla kurulmuş olan bankalar; 1933 de “Sümerbank”, “Belediyeler (İller) Bankası”, 1935 de “Etibank”, 1938 de “Denizbank”, “Türkiye Halk Bankası” ve “Halk Sandıkları”dır.
Çok partili döneme geçişle birlikte özel sektör de canlandı ve taarrufların artmasıyla beraber özel milli bankalar da arttı. 1944 de “Yapı Kredi Bankası”, 1948 de “Akbank” kuruldu. Daha sonraları yatırım ve kalkınma bankaları, yabancı bankalar artış gösterdi…
Bir yanıt bırakın