Deniz kenarında simidini kaptırdıysan fail belli. Gürültücü, cesur, zeki. Adı: Martı.
Martı Nedir?
Martı, deniz ve kıyı kuşu familyasından zeki ve uyumcu bir kuştur. Türkiye’de en çok görüleni Gümüş Martı Larus michahellis. Şehirleşmeye en iyi uyum sağlayan kuşlardan.
Boy: 50-65 cm
Kanat Açıklığı: 1.3 – 1.5 metre
Kilo: 800 gr – 1.2 kg
Ömrü: 15-25 yıl
Martı Hakkında 14 Şaşırtıcı Bilgi
- Çöpçü ve Avcı: Balık tutar, leş yer, çöplük karıştırır, böcek yer. Aç kalmaz. Hepçil.
- Tuz Bezi Var: Gözünün üstünde tuz bezi. Deniz suyunu içer, fazla tuzu burundan atar. Bu yüzden susuz kalmaz.
- Çok Zeki: Simit atan insanı tanır. Yiyecek için kuyrukta bekler. Kabuklu yengeci yükseğe çıkarıp yere atıp kırar.
- 3 Farklı Çığlık: Tehlike, yemek buldum, kavga. Her sesin anlamı var. “Miyav miyav” gibi de ses çıkarır.
- Şehirde Ustalaştı: Artık deniz şart değil. Park, çatı, AVM otoparkı, çöplük. İstanbul’da 50.000+ martı var.
- Yerleşik Kuş: Göç etmez. Kışın da burada. Soğuğa dayanıklı.
- Yüzmeyi Sever: Kanatları su geçirmez. Saatlerce denizde yüzer, dinlenir.
- Tek Eşli: Ömür boyu aynı eş. Nisan-Mayıs’ta çatılarda, adalarda yuva yapar. 3 yumurta.
- Saldırgan Olabilir: Yuvasına yaklaşırsan üzerine dalar. Gagalar. Yavrularını korur.
- Denizin Habercisi: Denizden içeri giren martı = fırtına gelecek. Balıkçıların barometresi.
- Rengi Yaşla Değişir: Yavru kahverengi. 4 yaşında bembeyaz + gri kanat olur.
- Uyurken Tek Ayak: Enerji tasarrufu ve ısı kaybını önlemek için tek ayak üstünde uyur.
- Simit Bağımlısı: Karbonhidratı çok seviyor. Ama ekmek-simit şişiriyor. İshal yapıyor. Verme.
- Doğanın Temizlikçisi: Ölü balık, çöp yiyerek çevreyi temizler. Hastalık yayılmasını önler.
Martı Ne Yer? Simit Vermek Doğru mu?
Doğal Beslenme: Balık, midye, yengeç, böcek, fare, leş, meyve
Şehirde: Çöp, simit, patates kızartması, ekmek
UYARI: Simit ve ekmek martıya zarar. Mide şişiriyor, uçamıyorlar. En iyi yiyecek: küçük balık, haşlanmış yumurta.
Martı mı Albatros mu? Farkı Ne?
| Martı | Albatros | |
|---|---|---|
| Boyut | Küçük-Orta | Çok Büyük |
| Kanat | 1.5 metre | 3.5 metre |
| Yaşam | Kıyı, şehir | Açık okyanus |
| Ses | Çok gürültülü | Sessiz |
| Beslenme | Hepçil | Sadece balık, kalamar |
Türk Kültüründe Martı
- Özgürlük Sembolü: “Martı Jonathan Livingston” kitabıyla meşhur oldu
- Hırsızlık: “Martı gibi kaptı” = hızlı çaldı
- Denizci Uğuru: Gemici “martı görürsek kara yakındır” der
- Şehir Simgesi: İstanbul, İzmir, Antalya’nın logolarında var
Martı Neden Çığlık Atar?
- Açım: Özellikle yavru martılar
- Tehlike: Kedi, insan yaklaşınca alarm
- Bölge Kavgası: “Burası benim” demek için
- Yemek Buldum: Diğer martıları çağır
Martı Problemi ve Çözüm
Problem: Çatıda yuva, gürültü, pislik, yiyecek çalma
Çözüm:
- Yemek bırakma. Besleme
- Çatıya kuş kovucu tel, CD as
- Yavru varsa dokunma. Anne saldırır
- Yasak değil ama kovmak serbest. Öldürmek yasak
Son Söz
Martı denizin polisi, şehrin dedikodusucusu. Nereye gidersen git peşinden gelir. Çünkü zeki ve hayatta kalmayı biliyor.
Altın Kural: Simit atma, balık at. Ve simidini sıkı tut.
Bir yanıt bırakın