Sonbaharda gökyüzüne bak. “Kraa kraa” diye bir ses ve V şeklinde bir sürü. Kış geliyor demektir. Adı: Turna.
Turna Nedir?
Turna, uzun bacaklı, uzun boyunlu büyük bir göçmen kuştur. Türkiye’de en çok görüleni Gri Turna Grus grus. Leylekle karıştırılır ama boynu S şeklinde değildir, düzdür.
Boy: 1.2 metre
Kanat Açıklığı: 2.2 metre
Kilo: 4.5 kg – 6 kg
Ömrü: Doğada 20-30 yıl
Turna Hakkında 15 Şaşırtıcı Bilgi
- Göçün Ustası: Yılda 10.000 km uçar. Sibirya’dan Afrika’ya. Türkiye üzerinden “Doğu Göç Yolu”nu kullanır.
- V Formasyonu: Hava direncini %20 azaltmak için V şeklinde uçar. Öndeki lider yorulunca arkadan biri öne geçer.
- Sesi 3 km’den Duyulur: “Kraa kraa” diye boru gibi ses çıkarır. Göç sırasında sürekli konuşurlar.
- Turna Dansı: Çiftleşme öncesi çiftler zıplar, kanat çırpar, çubuk atar. Ömür boyu eş seçerler.
- Hepçil: Tahıl, patates, mısır yer. Böcek, solucan, fare, kurbağa da yer. Tarlalara zarar verebilir.
- Yüksek Uçuş Rekoru: Himalayalar’ı geçerken 10.000 metreye kadar çıkar. Uçak irtifası.
- Uyurken Bile Ayakta: Tek ayak üstünde uyur. Diğer ayağı sıcak tutmak için karnına çeker.
- Türkiye’de Nerede Görülür? Eylül-Ekim’de ve Şubat-Mart’ta. Başta Konya, Ankara, Kızılırmak Deltası, Manyas Kuş Cenneti.
- 1000’li Sürüler: Göç sırasında binlerce turna bir arada. Gökyüzü kararır.
- Yaşlılar Yol Gösterir: Sürüde yaşlı turnalar liderlik yapar. Gençlere göç yolunu öğretir.
- Yuvası Bataklık: Yere, sazlık arasına yuva yapar. 2 yumurta. 30 gün kuluçka.
- Kış Uçuşu: Kanat çırpma sesi fırtına gibi. Gece de uçar, ay ışığında yol bulur.
- Koruma Altında: Avlanması yasak. Nesli tehdit altında değil ama göç yolları tehlikede.
- Sadakat Sembolü: Eşine çok sadık. Eşi ölürse senelerce yeni eş almaz.
- 3 Dilde Konuşur: Tehlike, yemek buldum, dinlenme. Her sesin anlamı var.
2026 Turna Göç Takvimi
| Ay | Ne Oluyor? |
|---|---|
| Eylül – Ekim | Kuzeyden Türkiye’ye geliş. Kışlaklara geçiş |
| Kasım – Şubat | Afrika ve Orta Doğu’da kışlama |
| Şubat – Mart | Türkiye üzerinden kuzeye dönüş göçü |
| Nisan – Ağustos | Sibirya ve Avrupa’da üreme |
Turna mı Leylek mi? Farkı Ne?
| Turna | Leylek | |
|---|---|---|
| Boynu | Uçarken düz | Uçarken S şeklinde |
| Ses | Kraa kraa, boru gibi | Klak klak, gaga şaklatma |
| Göç Şekli | V şeklinde sürü | Dağınık sürü |
| Yuva | Yerde, bataklık | Çatıda, yüksekte |
Türk Kültüründe ve Edebiyatta Turna
- Özlem Sembolü: “Turnalar gibi” = gurbet, hasret. Aşık Veysel’den Neşet Ertaş’a bir çok türküde var.
- Barış Habercisi: Göçü mevsimlerin değiştiğini gösterir.
- Deyim: “Turna gibi uzun boylu”, “Turna gözlü”
- Efsane: Sevdiğine kavuşamayan kızların turnaya dönüştüğü anlatılır.
Turnaları Nerede ve Ne Zaman İzleyebilirsin?
En İyi Yerler: Konya Ereğli Sazlığı, Kızılırmak Deltası, Manyas, Burdur Gölü
En İyi Zaman: Ekim ortası ve Mart başı. Sabah erken ve akşam üstü.
İpucu: Sesini duyunca kafanı kaldır. V şeklinde gidiyorlarsa turnadır.
Turnaları Korumak İçin
- Tarlada avlanma. Avı yasak
- Elektrik hatları en büyük tehlike. Çarpılıyorlar
- Sazlıkları ve sulak alanları kurutma
- trturna.org sitesinden göçlerini takip et
Son Söz
Turna sadece bir kuş değil. Göçün, özlemin ve sadakatin sembolü. Gökyüzündeki V’yi görünce anla ki dünya dönüyor.
Altın Kural: Onlara yol ver. 10.000 km uçuyorlar.
Bir yanıt bırakın